น้ำหนักทารก เป็นค่าโดยรวมสัดส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่ใช้ในการประเมินผลการเจริญเติบโตของเด็กทารกแรกเกิดทุกคนน้ำหนักตัวมีความสำคัญอย่างมากที่พ่อแม่จำเป็นต้องให้การติดตามและความสนใจอย่างต่อเนื่อง เพื่อทราบว่าลูกนั้นมีการเจริญเติบโตที่ปกติหรือไม่ยิ่งช่วงเริ่มอาหารเสริมคุณแม่หลายคนอาจกังวลและสงสัยในประเด็นเดียวกันว่าลูกนั้นสามารถกินได้น้อยหรือไม่ เพราะการกินมีผลทำให้น้ำหนักตัวของลูกลดลงหรือเปล่า

ลูกเราน้ำหนักน้อยไปหรือเปล่า?

โดยปกติเด็กทารกช่วงแรกเกิดมีค่าเฉลี่ยน้ำหนักตัวอยู่ที่ 2.8-3.2 กิโลกรัม หากน้ำหนักตัวแรกเกิดน้อยกว่า 2.5 กิโลกรัม ให้ถือว่าอยู่ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน (low birth weigh) ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้กับทารกที่ครบกำหนดหรือทารกที่คลอดก่อนกำหนด ทั้งนี้ในช่วงขวบปีแรกคุณพ่อคุณแม่สามารถตรวจเช็คน้ำหนักตัวลูกจากเกณฑ์ความเหมาะสมได้ดังนี้

อายุ 4 เดือน น้ำหนักตัวจะเป็น 2 เท่าของน้ำหนักแรกเกิด

อายุ 1 ปี น้ำหนักตัวจะเป็น 3 เท่าของน้ำหนักแรกเกิด

อายุ 2 ปี น้ำหนักตัวจะเป็น 4 เท่าของน้ำหนักแรกเกิด

การติดตามการเจริญเติบโตของลูกโดยเข้ารับการตรวจสุขภาพหรือรับวัคซีนตามที่กำหนดทุกครั้งที่แพทย์นัดพบ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่รับทราบปัญหาและแก้ไขปัญหาการเจริญเติบโตของลูกได้ทันท่วงที


เป็นเพราะเหตุใด

ตัวแปรที่ทำให้เด็กแต่ละคนมีน้ำหนักตัวต่างกันทั้งที่อายุใกล้เคียงกัน คือ พันธุกรรม รูปร่างและขนาดของพ่อและแม่ ถ้า พ่อแม่ตัวโต สูงใหญ่ ลูกก็จะเติบโตเร็ว ถ้าพ่อแม่ไม่สูงตัวเล็กลูกก็จะตัวเล็กกว่าเด็กคนอื่นในช่วงอายุเดียวกัน นอกจากนั้นก็เป็นไปได้ว่า เด็กอาจน้ำหนักตัวเปลี่ยนแปลงลดลงชั่วขณะที่เจ็บป่วยหรือเป็นโรค ซึ่งแพทย์จะทำการชักประวัติและตรวจร่างกายเพิ่มเติมเพื่อทำการดูแลในขั้นต่อ ไป

หากไม่ใช่สาเหตุที่กล่าวมา สิ่งสำคัญที่มีผลกระทบต่อน้ำหนักตัวเด็กที่ลดลงในระยะยาว เมื่ออายุครบ 1 ปีไปแล้วนั้น มักเกิดจากการเลี้ยงดูที่ไม่เหมาะสม

การเริ่มอาหารเสริมก่อนหรือหลังวัยที่เหมาะสม

เมื่อลูกไม่ทานอาหารเสริม มักทดแทนด้วยการกินนมผสม

ดังนั้น ช่วง 4-6 เดือนแรก เด็กควรจะกินนมแม่เป็นหลักแต่หลัง 6 เดือนไปแล้ว ควรได้รับข้าว 1 มื้อ เมื่ออายุ 8 เดือน 2 มื้อ และ 3 มื้อ เมื่ออายุ 10-12 เดือนเป็นอาหารหลัก ตามลำดับช่วงวัยและแม้ว่า ประเด็นความสนใจของพ่อแม่เกี่ยวกับกับปัญหาน้ำหนักตัวที่น้อยจะมีต้นเหตุมาจากการกินน้อย ไม่ยอมกินของลูกคงต้องบอกว่า เด็กทุกคนจะโตตามน้ำหนักตัวที่มีมาแต่แรกเกิด และเมื่ออายุหลัง 2 ปี น้ำหนักตัวจะตามเท่ากับเด็กช่วงวัยเดียวกัน (catch up growth)

แก้ไขได้อย่างไร

เด็กทารกช่วงแรกเกิดที่มีน้ำหนักตัวเด็กน้อยกว่า 2.5 กิโลกรัม จำเป็นต้องเข้ารับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด โดยเข้าตู้อบ ซึ่งมีกลไกลที่ทำหน้าที่ควบคุมรักษาระดับอุณหภูมิ ความชื้น รวมถึงออกซิเจนภายในร่างกายของทารกให้มีอุณหภูมิในระดับเดียวกันกับตอนที่อยู่ในท้องของแม่ เพื่อรอจนกว่า ทารกจะสามารถควบคุมอุณหภูมิได้ดีขึ้นและน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นตามเกณฑ์ปกติ

เมื่อกลับมาอยู่บ้านเด็กยังสามารถกินนมแม่ได้ตามปกติ ซึ่งลูกอาจตัวเล็กแต่ก็มีความแข็งแรงกว่าเด็กที่กินนมผสม เพราะได้ภูมิคุ้มที่ดีจากน้ำนมแม่ แต่หากมีอุปสรรคในการรับนมแม่เด็กอาจต้องได้รับนมสูตรพิเศษที่มีความเข้มข้นกว่านมผสมทั่วไป

กรณีที่น้ำหนักลดลงเพราะการเจ็บป่วย ไม่สบาย เป็นเหตุให้เด็กกินได้น้อยลง เมื่อเด็กหายป่วยควรเพิ่มอาหารและนมให้เพียงพอ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุด เพื่อลดความกังวลใจป้องกันปัญหาลูกโซ่ เรื่องน้ำหนักตัวลูกที่น้อยลงหลัง 1 ขวบปีแรกไปแล้วคือ


- ควรติดตามผลการเจริญเติบโตของลูกอย่างต่อเนื่อง

- พ่อแม่ไม่ควรเครียดเกินไปกับเรื่องกินของลูก

- ไม่ใจอ่อนกับการไม่ยอมกินของลูก (เมื่อลูกไม่กิน ไม่ควรทดแทนด้วยการกินนม)

- การให้ลักษณะอาหารเสริมที่ถูกวิธี โดยเริ่มจากเนื้อเนียนละเอียดจนบดหยาบ เพื่อฝึกทักษะการเคี้ยวกลืนที่ถูกวิธีของลูก

- คนในบ้านควรมีข้อปฏิบัติ วินัยการกินที่สม่ำเสมอเหมือนกัน เป็นตัวอย่างที่ดีให้กับเด็ก


ขอขอบคุณข้อมูลจาก
mother&care

(น้ำหนักทารก)(ทารกแรกเกิด)2010